treningi motywacyjne. psychoterapia. Zaburzenia adaptacyjne to rodzaj zaburzeń emocjonalnych pojawiających się w momentach dużego stresu, nowych, niespodziewanych sytuacji życiowych lub w obliczu porażek i przykrych wydarzeń. Zaburzenia adaptacyjne bywają ze względu na objawy mylone z depresją, jednak nie są spowodowane zaburzeniami Nie jest łatwo jednoznacznie określić, jakie są przyczyny zaburzeń odżywiania. Prawdopodobnie na ich wystąpienie wpływa wiele czynników. Badania i obserwacje wskazują m.in. na: genetykę (jeżeli w naszej rodzinie ktoś zmagał się z zaburzeniami odżywiania, mamy kilkukrotnie większe ryzyko wystąpienia u nas takiego problemu); Jak pomóc osobie z niską samooceną wyjść z negatywnego schematu myślenia? Wiara w siebie musi pochodzić z wnętrza. Zdecydowanie łatwiej zdobyć się na zmianę przekonań o samym sobie posiadając odpowiednie wsparcie ze strony kochającej osoby. Paulina Lewandowska. Wykaż się wyrozumiałością i cierpliwością. Zachęcaj do wypróbowania zdrowych sposobów na radzenie sobie z traumą. Należą do nich: ćwiczenia rozluźniające, mindfulness, prowadzenie dziennika, satysfakcjonująca aktywność fizyczna i profesjonalna terapia u specjalisty – psychologa lub psychoterapeuty. Dzisiaj mówię o najcięższych momentach, które w mojej opinii występują w trakcie drogi wychodzenia z zaburzeń odżywiania. Dajcie znać, co jeszcze dodalibyści Podobnie, kobiety są 5 razy bardziej narażone na bulimię niż mężczyźni. Ogólnie rzecz biorąc, kobiety z zaburzeniami odżywiania zwykle mają nienaturalne dążenie do bycia szczupłymi. Obsesja ta prawdopodobnie wynika ze zniekształconego postrzegania „idealnego ciała” i niezadowolenia z własnej wagi i kształtu ciała. Z jednej strony, pomagamy Klientom zmagającym się z zaburzeniami odżywiania, ich bliskim, ich rodzinom. Z drugiej strony udzielamy wsparcia i opieki osobom doświadczającym trudnej relacji z jedzeniem, ze swoim ciałem, cierpiącym na zaburzenia metaboliczne i hormonalne, Klientom z nadwagą, otyłością, przygotowujących się do operacji Mindfulness i medytacja. Mindfulness i medytacja mogą pomóc w radzeniu sobie z lękiem, poprzez skupienie się na chwili obecnej i akceptację doświadczeń bez oceny. Na przykład, można praktykować mindfulness, skupiając się na swoim oddechu, na dźwiękach dookoła, czy na uczuciach w ciele. 4. Znaczenie wsparcia społecznego. „Osoba z depresją i zaburzeniami odżywiania zwykle nie chce sięgnąć po jakąkolwiek pomoc. Zawsze uważa, że ze wszystkim poradzi sobie sama, a właściwie to nie ma z czym sobie radzić, bo wszystko jest w jak najlepszym porządku.” Natalia Krzesłowska, Na krawędzi widelca. Spowiedź bulimiczki OCEŃ: 3 / 10. Mania prześladowcza to zaburzenie psychiczne, którego objawy są łatwe do zauważenia: wzmożona czujność, urojenia, lęk i poczucie, że inni ludzie wciąż spiskują na temat chorego. Psycholog wyjaśnia, jakie są przyczyny manii prześladowczej i jak się ją leczy. 0kE9a. Czym są zaburzenia odżywiania?Co jest przyczyną zaburzeń odżywiania?Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie zaburzeń odżywiania?Jakie są grupy ryzyka wystąpienia zaburzeń odżywiania?Jakie są najczęstsze rodzaje zaburzeń odżywiania?Definicje zaburzeń odżywianiaNiespecyficzne zaburzenia odżywianiaObjawy i konsekwencje zaburzeń odżywianiaJak radzić sobie z zaburzeniami odżywiania?O czym warto pamiętać? Wielu z nas chciałoby wyglądać nieco szczuplej czy być bardziej umięśnionym, a najlepiej byłoby mieć wyrzeźbiony brzuch przez cały rok. Wiele poświęcamy, aby osiągnąć wymarzoną sylwetkę. Jemy coraz mniej, uprawiamy więcej sportu i zmieniamy nasz ogólny styl życia niemal nie do poznania. Ale ta droga do wymarzonego ciała nie jest idealna i może przynieść wiele komplikacji i pułapek. O wiele lepiej jest wyznaczyć sobie realistyczne cele i wybrać zdrowy sposób ich osiągnięcia, bez niepotrzebnego popadania w skrajności. W ten sposób możemy oczekiwać długotrwałych rezultatów bez negatywnego wpływu na organizm. Ale co się dzieje, gdy pragnienie posiadania pięknego ciała staje się obsesją? Mogą zacząć się ujawniać zaburzenia odżywiania. W ich przypadku niewinna utrata wagi często staje się najważniejszym priorytetem, co może poważnie zagrozić zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Nie istnieje tylko jeden rodzaj zaburzeń odżywiania, ale kilka. Każde z nich ma swoją specyfikę, dlatego tak ważne jest poznanie rodzajów i przyczyn tych najbardziej znanych. Warto rozpoznawać sygnały ostrzegawcze we wczesnym stadium zaburzeń i jak najszybciej szukać profesjonalnej pomocy, aby zapobiec poważnym problemom. Zaburzenia odżywiania (ED) to nie tylko odmawianie jedzenia z powodu chęci utraty wagi czy nastoletnia moda, która pojawiła się z dnia na dzień. Może zacząć się od niewinnej utraty kilku zbędnych kilogramów, która w końcu wymyka się spod kontroli. Jest to poważna i potencjalnie zagrażająca życiu choroba psychiczna. [1-3] Charakteryzuje się zaburzeniami zachowania oraz niezdrowym stosunkiem do jedzenia i objawia się odmawianiem jedzenia, skrajnie niskim spożyciem kalorii, naprzemiennymi okresami głodzenia się i objadania lub innymi formami mniej lub bardziej świadomego manipulowania tego może dochodzić wywoływanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających (substancji o działaniu przeczyszczającym) lub diuretyków (leków moczopędnych).W wielu przypadkach dąży się do maksymalizacji wydatku energetycznego poprzez ruch w ciągu dnia i nadmierną aktywność fizyczną. Osoby z zaburzeniami odżywiania zazwyczaj żyją we własnym świecie, który kręci się głównie wokół jedzenia, utraty wagi i wyglądu ciała. Robią one wszystko, aby w jakiś sposób poprawić swoją sylwetkę, co często wiąże się z większą satysfakcją, szczęściem i statusem społecznym. Mają wobec siebie ogromne oczekiwania i wciąż chcą osiągnąć wymarzony ideał piękna. Zamiast tego często pogrążają się w otchłani, gdzie czekają na nich problemy ze zdrowiem fizycznym i psychicznym, co znacznie obniża jakość życia. [1-3] Co jest przyczyną zaburzeń odżywiania? Początek jest zazwyczaj łagodny. Często zaczyna się od pragnienia uzyskania szczuplejszej sylwetki, wyrzeźbionego brzucha, lepszych wyników sportowych lub potrzeby zaspokojenia wymagań, jakie stawia przed daną osobą społeczeństwo lub ona sama. Po pierwszym sukcesie przychodzą komplementy i miła uwaga, które tylko utwierdzają taką osobę w przekonaniu, że robi to dobrze. W związku z tym jeszcze bardziej ogranicza jedzenie i zaczyna więcej ćwiczyć. Czuje, że to jedyny sposób na osiągnięcie celu. Ale wszystko może wymknąć się spod kontroli i taka osoba może bardzo łatwo i szybko wpaść w paskudny świat zaburzeń odżywiania. Rzeczywista przyczyna ED jest bardzo trudna do wykrycia. Nie może to być tylko utrata wagi, ponieważ wiele osób przechodzi przez to codziennie i w większości przypadków nie stanowi to aż takiego problemu. Istnieje wiele czynników, które mogą być potencjalnym czynnikiem wyzwalającym. Niektóre z nich są zakorzenione w najbliższym otoczeniu osoby, inne mają swój początek w jej głowie. [4-5] Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia zaburzeń odżywiania? Główną przyczyną ED może być historia przestrzegania różnych diet, chęć bycia najlepszym we wszystkim lub chęć poprawy wyników sportowych, zwłaszcza w dyscyplinach, w których kładzie się duży nacisk na wygląd i estetykę. Ale to jeszcze nie koniec listy. Czynniki biologiczne, psychologiczne i społeczne również mogą odgrywać rolę w powstawaniu zaburzeń odżywiania. [4-5] 1. Czynniki biologiczne, które mogą prowadzić do zaburzeń odżywiania W bezpośrednim otoczeniu masz osobę z ED lub inną chorobą psychiczną: jeśli Twój rodzic, rodzeństwo lub inny bliski krewny cierpi na zaburzenia psychiczne, zwiększa się ryzyko rozwoju tych chorób, w tym zaburzeń z kilkoma dietami: ED często występują u osób, które w przeszłości przeszły już przez szereg diet mających na celu zmianę sylwetki. Dzieje się tak dlatego, że wcześniejsze niepowodzenia mogą doprowadzić je do stosowania ekstremalnych diet i deficyt kaloryczny: osoby, u których długotrwały wydatek energetyczny jest wyższy niż spożycie, również znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia ED. Zaburzenia odżywiania mogą też wystąpić w okresach intensywnego wzrostu (dojrzewanie), innych chorób lub nadmiernego wysiłku fizycznego. Jedzenie może wywoływać u nich lęk przed niepożądanym przyrostem masy ciała. 2. Czynniki psychologiczne, które mogą prowadzić do zaburzeń odżywiania Chęć bycia idealnym: Posiadanie przesadnych, często nierealistycznych wymagań i oczekiwań wobec siebie. Jeśli chcemy się w czymś poprawić, próba schudnięcia lub zmiany sylwetki może stać się narzędziem do osiągnięcia z kształtu swojego ciała: Niezadowolenie z własnego wyglądu również może wpływać na poczucie własnej wartości. Zaniżona samoocena może wywołać problemy psychologiczne, w tym niezdrowe relacje z jedzeniem i inne objawy ze zdrowiem psychicznym: u niektórych osób z ED przed postawieniem diagnozy występują objawy lęku, fobii społecznej lub zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. 3. Czynniki społeczne, które mogą prowadzić do zaburzeń odżywiania Kult szczupłości: osoby o szczupłej sylwetce są ogólnie uważane w społeczeństwie za odnoszące sukcesy i szczęśliwe. Jest to również powód, dla którego staramy się poprawić swój status społeczny i prestiż poprzez utratę wagi. W przypadku obsesji na punkcie szczupłości, utrata pierwszych kilogramów może prowadzić do anoreksji lub innych zaburzeń osób z nadwagą i ich zawstydzanie: Dyskryminacja, zastraszanie i ocenianie ludzi na podstawie ich wyglądu także przyczyniają się do zaburzeń odżywiania. Może do tego dojść zarówno w życiu realnym, jak i w mediach społeczna: ograniczony kontakt ze światem zewnętrznym, samotność, brak przyjaciół i osób, które się nami interesują, mogą być kolejnym powodem rozwoju ED. W ten sposób osoba cierpiąca na ED może domagać się uwagi, której na co dzień nie i aktywności wymagające estetycznego wyglądu: jeśli poświęcasz swój czas na aktywności, w których dużą rolę odgrywają wygląd lub masa ciała, automatycznie zwiększasz swoje ryzyko wystąpienia ED. W takim przypadku szczuplejsza sylwetka jest zwykle kojarzona z większymi sukcesami. Należą do nich modeling, taniec i sporty takie jak gimnastyka, fitness, kulturystyka i jazda na rowerze. Kto jest najbardziej narażony na wystąpienie zaburzeń odżywiania? Nie ma znaczenia, czy jesteśmy dzieckiem w wieku nastoletnim, kobietą po pięćdziesiątce czy dorosłym mężczyzną – każdy z nas może być zagrożony. Zaburzenia odżywiania dotyczą około 5% populacji i najczęściej rozwijają się w okresie dojrzewania i wczesnej się, że na całym świecie na anoreksję lub bulimię cierpi od 0,5 do 3% ludzi. Według ekspertów statystyki te są jednak znacznie zaniżone. Wiele przypadków może nawet nie trafić do lekarza, który zdiagnozuje ED. Dlatego ogólna liczba jest statystyk, mężczyźni stanowią aż 25% przypadków anoreksji lub bulimii. W przypadku kompulsywnego objadania się, odsetek ten może sięgać nawet 40%. Statystki te wyraźnie obalają mit, że problemy te dotyczą wyłącznie zarejestrowanych przypadków dotyczy młodych kobiet. Według badań populacyjnych z udziałem ponad 5000 kobiet, 15% z nich miało osobiste doświadczenia z ED w pierwszej połowie swojego życia. Niestety, jest to jednak jedyna choroba dotykająca kobiet. Wysoką częstość występowania zaburzeń odżywiania u kobiet potwierdzają także inne dane i badania. [6-8] Jakie są grupy ryzyka wystąpienia zaburzeń odżywiania? Jedna z grup podwyższonego ryzyka wiąże się z wiekiem i płcią. Inne grupy ryzyka są też powiązane ze względu na podobne zainteresowania lub zawody. [9-10] Dorastające kobiety i mężczyźni. W okresie dojrzewania zachodzi szereg zmian fizjologicznych, które wpływają na wygląd zewnętrzny, np. wzrost piersi lub większe odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicy bioder u dziewcząt. Niektórzy mogą zacząć radzić sobie z tymi zmianami, stosując diety, głodówki lub objadając się, co może przerodzić się w zaburzenia przechodzące zmiany życiowe. Może to być utrata bliskiej osoby, rozstanie, zmiana pracy lub miejsca zamieszkania. Niektóre osoby są bardziej wrażliwe na takie wydarzenia życiowe niż inne. Może to ponownie prowadzić do chorób psychicznych, w tym zaburzeń które uprawiają „sporty estetyczne”. Należą do nich np. gimnastyka, fitness, kulturystyka, taniec, balet lub łyżwiarstwo którzy muszą spełniać wymagania kategorii wagowych. Dotyczy to w szczególności sportów walki lub podnoszenia wykonujące zawód, w którym przywiązuje się dużą wagę do wyglądu. Dotyczy to zwłaszcza modelingu, aktorów lub prezenterów mniejszościowe. Osoby ze społeczności LGBT (osoby o odmiennej tożsamości seksualnej lub płciowej). Te produkty mogą Cię zainteresować: Jakie są najczęstsze rodzaje zaburzeń odżywiania? Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD), opublikowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), możemy wyróżnić kilka rodzajów ED. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA) uzupełnia tę listę o nowe przypadki. Oficjalna kategoryzacja pomaga w diagnozowaniu zaburzeń odżywiania. Istnieją jednak także inne, nieokreślone problemy, które pod wieloma względami przypominają te choroby. I tych również nie pominiemy w naszym przeglądzie. [11-13] Definicje zaburzeń odżywiania 1. Anoreksja (anorexia nervosa) Anoreksja jest prawdopodobnie najbardziej znanym zaburzeniem odżywiania, któremu towarzyszy brak apetytu. Osobom cierpiącym na to zaburzenie udaje się zjeść tylko jedno jabłko dziennie, a w niektóre dni nie jedzą wcale. W wielu przypadkach jest to spotęgowane dużym wydatkowaniem kalorii poprzez ćwiczenia i ruch. Zazwyczaj starają się oni za wszelką cenę trzymać bardzo restrykcyjnej diety i planu ćwiczeń, który sami stworzyli. Wszystko to prowadzi do głębokiego deficytu kalorycznego i znacznej utraty wagi. Niedowaga jest więc jednym z kryteriów oceny obecności anorexia nervosa. W przypadku gdy stwierdza się pewne objawy typowe dla anoreksji, wówczas chorobę określa się mianem anoreksji atypowej. Do ograniczenia przyjmowania pokarmów często dołącza się także strach przed przybraniem na wadze, chęć utrzymania niskiej wagi i zaburzona percepcja własnego ciała. Osoby z otoczenia danej osoby mogą postrzegać ją jako wystarczająco szczupłą, ale ona sama nadal widzi w sobie wady. Na przykład, może postrzegać swoje uda jako zbyt grube, mimo że obiektywnie rzecz biorąc, jest odwrotnie. Anorektycy zazwyczaj nie przyznają się do tego, że mają problem, który może zaszkodzić ich zdrowiu. Nie mówiąc już o poważnym uszczerbku na zdrowiu. [11-13] 2. Bulimia (bulimia nervosa) Bulimia różni się od anoreksji tym, że charakteryzuje się powtarzającymi się epizodami nadmiernego objadania się, którym towarzyszy poczucie winy i utrata kontroli nad przyjmowaniem pokarmu. Często następstwem tego są zachowania kompensacyjne w postaci głodzenia się, nadmiernych ćwiczeń fizycznych, wywoływania wymiotów lub nadużywania środków przeczyszczających. Strategie te są stosowane przez osoby cierpiące na bulimię w celu zapobiegania przybieraniu na wadze. Jeśli napady objadania się w połączeniu z zachowaniami kompensacyjnymi powtarzają się co najmniej raz w tygodniu przez trzy miesiące, mamy do czynienia z bulimią. Jeśli występują rzadziej, problem ten określa się mianem bulimii atypowej. Osoby cierpiące na bulimię są w stanie zjeść dużą ilość dowolnego pokarmu w krótkim czasie. Mogą też doświadczać skrajnych zmian w diecie. W niektóre dni jedzą tylko niskokaloryczne pokarmy, takie jak owoce, warzywa, chude mięso lub niskotłuszczowe produkty mleczne, które następnie zastępują dużymi porcjami „zakazanych” pokarmów, takich jak słodycze czy fast foody. Takie przejście jest postrzegane jako porażka, po której pojawia się poczucie winy. [2, 11-13] 3. Zaburzenie kompulsywnego objadania się Podobnie jak w przypadku bulimii, kompulsywne objadanie się charakteryzuje się epizodami przyjmowania dużych ilości pokarmu w krótkim czasie. Zachowaniu temu towarzyszy poczucie winy, porażki, rozczarowania i utraty kontroli. Często jednak nie występują zachowania kompensacyjne. Jeśli takie zachowania powtarzają się co najmniej raz w tygodniu przez trzy miesiące, mamy do czynienia z objadaniem się. Jeśli zdarza się to rzadziej, problem określa się mianem atypowego objadania się. Charakterystyczne dla osób cierpiących z powodu objadania się jest to, że jedzą szybciej i większe porcje niż zwykle. Następnie kontynuują jedzenie, aż do osiągnięcia nieprzyjemnego, a nawet bolesnego uczucia przejedzenia. Typowe jest także rozpoczynanie posiłku nawet wtedy, gdy nie odczuwają głodu. Często wstydzą się swojego zachowania i wolą jeść w samotności. [11-13] 4. Pica To zaburzenie odżywiania charakteryzuje się spożywaniem niejadalnych produktów, które nie mają wartości kalorycznej. Może to być na przykład wata, włosy, papier lub mydło. Aby postawić kliniczną diagnozę tego zaburzenia, owe zachowanie musi trwać co najmniej miesiąc. Osoby z tym zaburzeniem nie unikają jednak typowych pokarmów i dlatego mogą nie wykazywać oznak niedożywienia. [11,14] Najczęściej problem ten jest diagnozowany dopiero wtedy, gdy spożycie danego produktu powoduje problemy zdrowotne i chorzy szukają pomocy medycznej. W przeciwnym razie może być ukryty dla wszystkich poza osobą dotkniętą chorobą. Większy problem pojawia się, jednak gdy choroba jest częścią innego schorzenia. Szczególnie zagrożone są osoby z innymi chorobami psychicznymi lub niepełnosprawnością intelektualną. [11,14] Zespół lub zaburzenia przeżuwania Jest to choroba charakteryzująca się zwracaniem treści żołądkowej do ust i jej wielokrotnym przeżuwaniem, połykaniem lub wypluwaniem. Często dzieje się to mimowolnie i bez wysiłku. Odbywa się to bez bólu lub nudności i nie jest związane z chorobami przewodu pokarmowego ani innymi zaburzeniami odżywiania. W celu postawienia diagnozy, zachowania te muszą powtarzać się przez co najmniej miesiąc. [11,14] 6. Niespecyficzne zaburzenia odżywiania Zaburzenia te nie spełniają kryteriów koniecznych do postawienia diagnozy. Nie umniejsza to jednak ich powagi. Oprócz atypowej odmiany anoreksji, bulimii i kompulsywnego objadania się zalicza się do nich również zaburzenie związane z nadużywaniem środków przeczyszczających (purgative disorder). Charakteryzuje się ono wielokrotnym stosowaniem środków przeczyszczających, moczopędnych i wywoływaniem wymiotów w celu zmiany masy ciała. W przeciwieństwie do bulimii nie ma w nim wcześniejszego wywiadu dotyczącego nadmiernego przyjmowania pokarmów. Do tej grupy zalicza się również zespół jedzenia nocnego (night eating syndrome), który polega na objadaniu się po kolacji lub jedzeniu w środku nocy. Może to zaburzać sen i prowadzić do przyrostu masy ciała, a nawet otyłości. Typowe dla osób, u których występuje ten zespół, jest również spożywanie pierwszego posiłku w ciągu dnia w późniejszych godzinach. [11,12,15] 7. Zaburzenie polegające na ograniczaniu lub unikaniu przyjmowania pokarmów (ARFID) Osoba z tym zaburzeniem nie przejmuje się wyglądem swojego ciała ani utratą wagi. Zamiast tego unika pewnych pokarmów lub całych grup pokarmów ze względu na ich smak, konsystencję, wygląd lub temperaturę. Może to być wynikiem jakiegoś negatywnego doświadczenia z przeszłości (zakrztuszenie się określonym pokarmem lub niestrawność po jedzeniu). Strach przed niektórymi pokarmami może wywoływać uczucie niepokoju i lęku. Z tego powodu dana osoba może często mieć bardzo ograniczoną dietę, której nie jest w stanie rozszerzać z powodu towarzyszącego jej uczucia strachu. [11,14] Niespecyficzne zaburzenia odżywiania Choć zaburzenia te nie są oficjalnie zaburzeniami odżywiania, mają bardzo podobny charakter dolegliwości. Wiążą się one z wieloma zagrożeniami dla zdrowia i dlatego nie należy o nich zapominać. 1. Bigoreksja (dysmorfia mięśniowa) Bigoreksja znana jest również pod nazwą kompleksu Adonisa i uważana jest za przeciwieństwo anoreksji. Jest to zaburzenie psychiczne, które częściej występuje u mężczyzn. Podobnie jak anoreksja, charakteryzuje się posiadaniem zniekształconego obrazu własnego ciała. Różnica polega jednak na tym, że osoby cierpiące na bigoreksję postrzegają siebie jako zbyt małe, słabe i o niewystarczającej masie mięśniowej. Starają się to zrekompensować godzinami ćwiczeń na siłowni i zwiększonym spożyciem kalorii. Po prostu robią wszystko, co w ich mocy, aby przybrać na masie mięśniowej. I nawet jeśli im się to udaje, nadal nie są zadowoleni ze swojego wyglądu, co może wywoływać myśli depresyjne. Nie jest zapewne zaskoczeniem, że problem ten występuje głównie wśród kulturystów. Według badań ponad 50% osób (zarówno mężczyzn, jak i kobiet), które startują w amatorskich i profesjonalnych zawodach kulturystycznych, cierpi na bigoreksję. W ich przypadku, niestety, stosowanie sterydów anabolicznych w celu zwiększenia masy mięśniowej nie jest niczym wyjątkowym. Problem ten może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych związanych ze sterydami. [16-17] 2. Ortoreksja (orthorexia nervosa) Ortoreksja jest chorobą psychiczną, która – choć nie spełnia kryteriów oficjalnego zaburzenia odżywiania – zdecydowanie zalicza się do tego rodzaju zaburzeń. Czasami określa się ją także jako obsesję na punkcie zdrowego odżywiania. Charakteryzuje się kompulsywną potrzebą spożywania wyłącznie „zdrowej” lub „czystej” żywności, co daje osobie cierpiącej na tę chorobę poczucie kontroli nad własnym zdrowiem. Po zjedzeniu „zakazanych” pokarmów pojawia się poczucie winy i niepokój. Osoba cierpiąca na ortoreksję je tylko to, co uważa za stosowne i dlatego może mieć bardzo ograniczony wybór pokarmów. Często eliminuje ze swojej diety całe grupy pokarmów, które uważa za niezdrowe lub szkodliwe. Mogą to być np. cukier, chleb lub inne produkty zbożowe, tłuszcz, mięso lub nabiał. Im poważniejsza jest sytuacja, tym mniej pozostaje pokarmów uznawanych za dobre i zdrowe. Zazwyczaj prowadzi to do niedoboru niektórych składników odżywczych (białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, minerały), co może przyczynić się do problemów zdrowotnych. Zazwyczaj osoby te są głęboko przekonane o słuszności swojej diety i często nie przyznają, że ich zachowanie może stanowić problem. [14] Objawy i konsekwencje zaburzeń odżywiania Jeśli ktoś regularnie zjada tylko kawałek owocu zamiast pełnego posiłku, próbuje napełnić pusty żołądek wodą lub na przemian objada się i głodzi, można się spodziewać, że w dłuższej perspektywie takie zachowanie będzie miało negatywny wpływ na jego zdrowie. Wszystkie powyższe zaburzenia mają jedną wspólną cechę – zaburzoną relację z jedzeniem. Może to mieć poważne konsekwencje dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Ale to nie wszystko, ponieważ problemy te w różny sposób przekładają się na funkcjonowanie w relacjach międzyludzkich i wyniki sportowe. Ogólnie rzecz biorąc, jakość życia ulega obniżeniu. 1. Jakie są konsekwencje zaburzeń odżywiania dla zdrowia fizycznego? Jedzenie dostarcza nie tylko energii, ale także ważnych mikroelementów, takich jak witaminy, minerały i inne biologicznie aktywne składniki o pozytywnym wpływie na organizm. Jeśli organizmowi brakuje któregoś z nich przez dłuższy czas, przestanie on prawidłowo funkcjonować. Wymienione konsekwencje i skutki mogą być różne w zależności od ED. W przypadku niedostatecznego spożycia kalorii w organizmie pojawiają się mechanizmy adaptacyjne, które pomagają mu zaoszczędzić jak najwięcej energii. Logicznie rzecz biorąc, organizm traktuje drastyczne zmniejszenie ilości pobieranej energii jako stan zagrożenia życia, więc oszczędza ją, gdzie tylko może. Energia jest wtedy wykorzystywana głównie do podstawowych funkcji, takich jak praca serca czy oddychanie. Niektóre z procesów zachodzących w organizmie są poważnie ograniczone, co prowadzi do poważnych konsekwencji. [18-19] Wpływ zaburzeń odżywiania na organizm przewlekłe zmęczenie i drażliwośćutrata masy mięśniowej i ogólne osłabienieproblemy z koncentracją i uwagą zaburzenia trawienia (zaparcia, biegunka), bóle brzuchawypadanie włosów i pogorszenie jakości skóryczęste wymioty powodujące uszkodzenie przełyku i zębów rozrzedzenie kości (osteoporoza) trudności z zasypianiemnegatywny wpływ na poziom estrogenu i testosteronu, zdrowie seksualne i płodnośćnieregularne miesiączki lub całkowity brak miesiączki (amenorrhea)anemia z powodu niedoboru żelazaw ciężkich przypadkach może dojść do spowolnienia akcji serca i ciśnienia krwi, co może zagrażać prawidłowej pracy serca. 2. Jakie są konsekwencje zaburzeń odżywiania dla zdrowia psychicznego? Osoba z zaburzeniami odżywiania może mieć problemy psychologiczne jeszcze przed pojawieniem się choroby. Podobnie, ED może później odbić się na zdrowiu psychicznym i relacjach międzyludzkich. Osoby takie często przestają uczestniczyć w wydarzeniach towarzyskich i rodzinnych, które mogłyby zagrozić przestrzeganiu przez nie starannie ustalonego harmonogramu. Ekstrawertyk nagle staje się introwertykiem. [19-20] W przypadku zaburzeń odżywiania powszechne jest ciągłe myślenie o jedzeniu oraz obsesyjne skupianie się na wadze i wyglądzie. Elastyczność i zdolność adaptacji w życiu codziennym są ograniczone, ponieważ dana osoba musi trzymać się swojego planu i ustalonego reżimu. Zdrowie psychiczne a zaburzenia odżywiania depresja, lęk i poczucie niższości użalanie się nad sobą i zwątpienie w siebiepoczucie winy, rozczarowania i wstydupoczucie samotnościlęk przed zmianamirytuały i zachowania kompulsywne (zachowania powtarzalne)obsesyjne lub natrętne myśli, których trudno się pozbyć pogorszenie relacji rodzinnych nadszarpnięte lub zerwane relacje z partnerami i przyjaciółmi 3. Wpływ zaburzeń odżywiania na wyniki sportowe Chociaż niektórzy sportowcy są w stanie normalnie trenować przez dość długi czas dzięki przystosowaniu organizmu do niskiego spożycia kalorii, z czasem mogą zacząć zauważać spadek wydajności i inne negatywne konsekwencje ED. [21] Wyniki sportowe a zaburzenia odżywiania uczucie zmęczenia i wyczerpaniaobniżona wydajność treningu utrata masy i siły mięśniowejzaburzone funkcjonowanie mięśni z powodu braku energii z pożywienia, białka i elektrolitów (potas, magnez, wapń), które są ważne dla ich prawidłowego funkcjonowaniaskurcze mięśni spowodowane niedoborem elektrolitówtrudności z koncentracją częstsze złamania i urazyosłabiona regeneracja i gojenie się ranmniejsze zapasy glikogenu w organizmie – zmagazynowanych węglowodanów Jeśli zastanawiasz się, co jeszcze może zrobić z ciałem sportowca niskie spożycie kalorii w połączeniu z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, przeczytaj nasz artykuł Jak walczyć z utratą miesiączki i innymi objawami triady sportsmenek? Jak radzić sobie z zaburzeniami odżywiania? Jeśli chodzi o zaburzenia odżywiania, zdecydowanie nie należy pozostawiać nikogo samemu sobie. W takim przypadku konieczna jest fachowa pomoc lekarza i innych członków wielodyscyplinarnego zespołu w celu zapewnienia kompleksowej opieki. W terapii osoby z ED zazwyczaj biorą udział lekarz, psycholog i dietetyk. Równie ważne jest wsparcie ze strony rodziny i bliskich przyjaciół. [13] O czym warto pamiętać? Osoby z zaburzeniami odżywiania często manipulują jedzeniem nie tylko po to, by schudnąć lub nabrać masy mięśniowej. W wielu przypadkach wierzą, że pomoże im to osiągnąć lepszą sylwetkę, lepsze wyniki sportowe, a także większą pewność siebie, satysfakcję z życia i sukces. Żyją we własnym świecie, który jest wypełniony liczeniem kalorii i poczuciem żalu po zjedzeniu danej potrawy. Może do tego doprowadzić ich własny perfekcjonizm, presja rówieśników lub problemy psychologiczne. W takim przypadku wczesna pomoc specjalistów jest niezbędna, aby zapobiec negatywnym skutkom zdrowotnym ED. Jeśli wyniosłeś coś z dzisiejszego artykułu i uważasz, że ktoś inny też powinien go przeczytać, podziel się nim ze znajomymi. W ten sposób pomożesz zwiększyć świadomość i rozpowszechnić informacje o zaburzeniach odżywiania. Źródła:[1] What is an Eating Disorder – [2] What Are Eating Disorders? – [3] Psychology Today. Eating Disorders – [4] National Eating Disorders Association. Risk Factors.– [5] Medicine, N. Eating Disorders Causes and Risk Factors. – [6] Janout, V., & Janoutová, G. Eating disorders risk groups in the Czech Republic—Cross-sectional epidemiologic pilot study. – [7] Identifying people at risk of eating disorders. – [8] Micali, N., Martini, M. G., Thomas, J. J., Eddy, K. T., Kothari, R., Russell, E., Bulik, C. M., & Treasure, J. Lifetime and 12-month prevalence of eating disorders amongst women in mid-life: A population-based study of diagnoses and risk factors. – [9] Risk & Protective Factors. [ [10] Winchester Hospital. Risk Factors for Eating Disorders.– [11] Chuť žiť. Diagnózy. – [12] DSM- 5 Diagnostic criteria for Eating Disorders. Institute for Eating Disorders. – [13] Healthdirect Australia. Eating disorders – [14] Types of Eating Disorder. – [15] Michigan Medicine. Night Eating Syndrome – [16] Cafri, G., Olivardia, R., & Thompson, J. K. Symptom characteristics and psychiatric comorbidity among males with muscle dysmorphia. Comprehensive – [17] Tovt, Š., & Hricová, A. Introduction to bigorexia. – [18] Health Consequences. National Eating Disorders Association. – [19] NAMI: National Alliance on Mental Illness. Eating Disorders. – [20] HealthXchange. Eating Disorder Complications: Medical Risks, Psychological Effects and Social Impact – [21] Place, M. How Eating Disorders Affect Sports Performance. – Zaburzenia odżywiania a ich związek z zaburzeniami osobowości Ostatnimi laty wielu badaczy i psychologów podjęło wielokrotne próby zmierzenia się z problemem zaburzeń odżywiania i odpowiedzi na pytanie o czynniki decydujące o ich wystąpieniu. Nie ma jednak jednej bezpośredniej przyczyny - jest to zaburzenie o skomplikowanym, znacznie głębszym, wieloczynnikowym podłożu. Wśród takich czynników znajdują się uwarunkowania biologiczne (podłoże genetyczne, biochemiczne), społeczno-kulturowe (obecny kanon piękna nagłaśniany przez media, ciało jako temat tabu w wielu kulturach), presja rówieśników czy wychowanie. Nie bez znaczenia są również indywidualne cechy osobowości danej jednostki oraz jej funkcjonowanie psychologiczne: wyuczone schematy myślenia, zachowania oraz przekonania. Zaburzenia odżywiania, czyli zaburzenia łaknienia o podłożu psychicznym zakwalifikowane zostały do zaburzeń behawioralnych związanych z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi. Dzieli się je na 2 grupy: zaburzenia specyficzne (anorexia nervosa, bulimoreksja, bulimia nervosa) zaburzenia niespecyficzne (zespół jedzenia nocnego, zespół objadania się, anarchia żywieniowa, otyłość) W tym artykule omówione zostaną trzy spośród podanych zaburzeń odżywiania tj. : jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa) - to zaburzenie polegające na dążeniu do znacznego, odbiegającego od norm ograniczenia masy ciała. Zaburzone spostrzeganie i ocena własnego obrazu ciała, wyglądu, lęk przed przybraniem na wadze to tylko niektóre spośród cech charakteryzujących to zaburzenie. żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa) – zaburzenie przejawiające się napadowym, nadmiernym przyjmowaniem pokarmów z następującym po nim poczuciem winy i podejmowaniem czynności zmierzających do usunięcia nadmiaru kalorii. Z reguły nie dochodzi tutaj do spadku masy ciała, znajduje się ona zazwyczaj w normie. zespół kompulsywnego objadania się (Binged Eating Disorder) – określane potocznie także jako „uzależnienie od jedzenia” to zaburzenie polegające na spożywaniu dużych ilości pokarmu w niekontrolowany sposób, bez odczuwania fizycznego głodu. Od bulimii, zespół kompulsywnego jedzenia różni się tym, że cierpiące na nią osoby nie prowokują wymiotów oraz nie przeczyszczają się regularnie, aby nie przytyć. Dochodzi do tego, że niektóre osoby potrafią nie jeść w ciągu dnia prawie wcale tylko po to, aby wieczorem i nocą pochłonąć ogromne ilości jedzenia[1]. Osoby dotknięte tym zaburzeniem z reguły cierpią także na depresje i/lub anoreksje. Co rozumiemy pod hasłem „zdrowa osobowość” ? Osobowość ogólnie możemy zdefiniować jako „zespół stosunkowo trwałych cech, dyspozycji czy właściwości jednostki, które odróżniają ją od innych, nadających spójność zachowania, myśli, uczuć i zachowania w określonym środowisku”. Z kolei jej zaburzenia charakteryzują się trwałymi ale nie przystosowawczymi wzorcami zachowania, przeżywania siebie oraz stosunku do własnej osoby i otoczenia, a więc – przede wszystkim trudnościami w funkcjonowaniu społecznym i behawioralnym co związane jest często z subiektywnie odczuwanym cierpieniem. Badanie osobowości, ze względu na jej strukturę i dynamikę rozwoju, jest złożonym i wielowymiarowym procesem. W świetle literatury danego zagadnienia znaczenie częściej przytaczane są wyniki badań, które dotyczą przede wszystkim kobiet. Jednak badania na 15‒osobowej grupie mężczyzn (Fassin i in.)[2] ujawniły brak istotnych różnic pomiędzy cechami temperamentu w badanych grupach chorych kobiet i mężczyzn. Co ciekawe okazało się, że profil psychologiczny młodych mężczyzn ‒ kulturystów jest podobny do profilu kobiet z jadłowstrętem psychicznym (Mikołajczyk i in., 2004). Wyniki uzyskane w badaniach typologicznych wskazują, iż rozpowszechnienie zaburzeń osobowości wśród osób cierpiących na zaburzenia odżywiania mieszczą się w granicach 23-80%. Już dawno jednak zauważono, iż dziewczęta i kobiety cierpiące na zaburzenia odżywiania wyróżniają się pewnymi cechami osobowości, biorąc pod uwagę początek ich rozwoju w okresie adolescencji i wczesnej dorosłości – a więc okresach: kształtowania się autonomii, indywidualizacji młodych kobiet, a także wzmożonych objawów stresowych. Badania Grilo wskazują, że zaburzenia osobowości wśród pacjentek z anoreksją występowały dwukrotnie częściej niż w badanych grupach osób zdrowych. Przede wszystkim skupiają się na poszukiwaniu tych cech, które mogą być odpowiedzialne za zaburzenia odżywiania – bezpośrednie predykatory. Nieprawidłowe cechy osobowości, przykre, niekiedy traumatyczne doświadczenia z przeszłości, czy wystąpienie jakiś zaburzeń psychicznych należą do właśnie takich czynników. Wykazano (na podstawie badań hiszpańskiej grupy dziewcząt), że to właśnie neurotyzm[3] jest największym czynnikiem ryzyka zaburzeń odżywiania a znaczenie protekcyjne może odgrywać tutaj wysoka samoocena. Opisane przez Strobera trzy typy osobowości różnią się od siebie w zależności od stopnia nasilenia dezintegracji osobowości oraz rokowania‒ tj.: typ lękowy z niską samooceną i problemami interpersonalnymi, typ impulsywny z niska tolerancja frustracji i dysforycznym nastrojem oraz typ z niewielką patologią osobowości. Polska wersja badań również ujawniła 3 typy zaburzeń odżywiania : typ neurotyczny, borderline i typ psychotyczny. Osobowość lękowa to taka, w której na pierwszy plan wysuwają się sprzeczne charakterystyki –z jednej strony jest to pragnienie relacji społecznych i bycia akceptowanym, a z drugiej ich unikanie (skrajna introwersja) z powodu przeżywania nadmiernego lęku, obawą przed wchodzeniem w bliższe związki z ludźmi, a także poczuciem niższości w stosunku do innych. Wiąże się ona często z osobowością zależną polegająca na przyzwalaniu innym do przejęcia odpowiedzialności za własne życie, podporządkowania innym swoich potrzeb, oraz poczuciem bezradności i narastającego stresu w sytuacjach osamotnienia. Przykładem takich osób mogą być pacjentki cierpiące na restrykcyjną postać jadłowstrętu. Z kolei osoby z bulimią przejawiały zaburzoną osobowość borderline czy histroniczą. Borderline ‒ czyli zaburzenie z pogranicza psychozy i nerwicy. Cechuje je niestabilność postrzegania samego siebie, uczuć, emocji, impulsywność i chwiejna samoocena. Do tego dochodzi postrzeganie wewnętrznej pustki, desperacji i wynikająca z tego „chęć” angażowania się w intensywne, niestabilne (szybko zrywane) związki z innymi ludźmi. Sytuacje spostrzegane są na kontinuum ‒ od idealizowania do momentalnego, nieuzasadnionego i całkowitego ich podważenia. Borderline posiada pewne cechy wspólne z osobowością histroniczną (przesadne dramatyzowanie i wyrażaniem emocji, płytka i chwiejna uczuciowość, nadmierna koncentracją na atrakcyjności fizycznej). Naukowcy dość często łączą anoreksje bulimiczną i bulimię z osobowością z pogranicza. Nie oznacza to, że każda osoba, która ma zaburzenia odżywiania ma również zaburzoną osobowość (ani odwrotnie), może to jednak mieć znaczenie w odniesieniu ewentualnego, w tym wypadku utrudnionego leczenia. Z badań przeprowadzonych wśród kobiet z zaburzeniami odżywiania, wynika, że wśród osób, które miały próby samobójcze przed zachorowaniem na zaburzenia odżywiania, zdecydowanie dominują zaburzenia obejmujące prowokowanie wymiotów i przeczyszczanie się. Chorzy na anoreksję oprócz wskazanych wcześniej objawów, posiadają z reguły niską samoocenę, problemy z samookreśleniem oraz podwyższony wymiar narcyzmu. Dążenie do uzyskania pełnej kontroli stało się u nich wyznacznikiem sukcesu, sztywności zachowań i myślenia. Odstępstwa od pożądanego stanu, jakakolwiek spontaniczna zmiana powoduje narastanie lęku. Jeśli chodzi o analizę relacji interpersonalnych i komunikacji to ujawnia się neurotyczna obrona przed agresją ze strony innych osób, co może nierzadko wynikać z lęku przed wyrażaniem własnego zdania, sposobu myślenia. Osoby z anoreksją, w porównaniu z grupą osób zdrowych, cechuje większa kontrola nad sobą i większa wytrwałość w realizacji zadań. Kładą one większy nacisk na organizowanie i planowanie swoich działań, częściej osiągają wyznaczone cele. „Cechą wspólną i pierwszoplanową u większości z nich są przesadnie wygórowane ambicje” (Sulestrowska,1989). Wiąże się to z dużą pracowitością i perfekcjonizmem w realizowaniu zadań (Rajewski i in. 1996). Potwierdzono także, że u pacjentek z anoreksją obecne jest zewnętrzne poczucie umiejscowienia ośrodka kontroli, mierzone skalą Rottera (Cachelin i Maher, 1998) oraz, że mają one tendencje do oceniania własnej osoby zależności od samokontroli (Butow, 1993). Krytycyzm, małe zaufanie do siebie, trudności adaptacyjne, ambiwalencja i tendencja do przyjmowania postawy obronnej to ogólne cechy osób chorujących na anoreksję. Charakterystyczne jest niskie poczucie własnej wartości, jednak to poczucie niższości wyrażają nie poprzez przyznawanie się do winy, a w postaci samokrytycyzmu. Widoczny jest brak lub mała odporność na stres, ambiwalentna, silna zależność emocjonalna od rodziców oraz lęk przed dojrzałością seksualną (Banaś i inni, 1998). Wykorzystany w badaniu Inwentarz Zaburzeń Odżywiania (Eating Disorders Inventory) oprócz typowych objawów zaburzeń (pragnienie bycia szczupłą, stosunek do własnego ciała) uwzględnia także wspomniane parametry tj. perfekcjonizm, niską samoocenę, emocje oraz zaburzenia regulacji impulsów. Okazało się, że główną cechą, utrzymującą się pomimo ustania określonych objawów jest perfekcjonizm, będący czynnikiem nasilającym dążenie do szczupłości i podejmowania wszelkich działań – drastycznych diet, intensywnych ćwiczeń do uzyskana „pożądanych” rezultatów. To właśnie on predysponuje większość osób do zachorowania, a dodatkowo występuje także u matek chorych. W badaniach pacjentek z zaburzeniami odżywiania przy użyciu Inwentarza Temperamentu i Charakteru (TCI) Cloningera, stwierdzono, iż pacjentki te charakteryzuje ujęte jako cecha temperamentalna ‒ Unikanie Przykrości korelując ze zmniejszonym przekaźnictwem serotoninergicznym. Od lat zdawano sobie sprawę, że serotonina jest neuroprzekaźnikiem związanym z uczuciami, jej niedobór stawał się przyczyną chronicznego, obniżonego nastroju prowadząc do depresji. Tym razem badania nad pewnymi obszarami w mózgu, głównie - przedniego zakrętu obręczy (ośrodek odpowiedzialny na kontrole emocji, reakcje instynktowne strachu, agresji) wskazały, że u chorych na anoreksję poziom serotoniny jest znacznie wyższy niż u zdrowego człowieka. Największe, nawet kilkukrotne różnice występowały w przypadku bulimii. „Jadłowstręt jest tu czymś wtórnym, jedynie jedną z możliwych reakcji na nieustanny, paraliżujący lęk spowodowany nadmiarem serotoniny” (Bailer) Zaburzenie biochemicznej równowagi mózgu tłumaczyłoby występowanie problemów emocjonalnych u chorych takich jak: zamknięcie w sobie i trudności w wyrażaniu uczuć. Jednakże unikanie przykrości utrzymywało się także u osób z chroniczną postacią zaburzeń odżywiania jak i u osób zdrowych, u których to wywiad wskazał na obecność jadłowstrętu. "Analiza wymiarów temperamentu u pacjentek z zaburzeniami odżywiania się tworzy obraz kobiety nadwrażliwej, reagującej lękiem i obniżeniem nastroju na sytuacje stresowe oraz zależnej od aprobaty innych. Anorektyczki są szczególnie uparte i mają niewielkie potrzeby socjalne. Pacjentki z bulimią wyróżniają się większą impulsywnością, są mniej uporządkowane, co w skrajnej postaci może przyjmować patologię borderline. Skala TCI wydaje się przydatnym narzędziem - wyraźnie zaznacza różnice temperamentu w jadłowstręcie i bulimii oraz, zgodnie z jej założeniami, stwarza badaczom szerokie pole do poszukiwań biologicznych uwarunkowań zaburzeń odżywiania się."[4] Osoby chorujące na bulimię to przede wszystkim te, które spostrzegają i oceniają siebie jako nieatrakcyjne i bezwartościowe, nierzadko gardząc własną osobą. Dodatkowo uzależniają one swoją samoocenę od osób trzecich, wykazując silną potrzebę aprobaty i akceptacji społecznej. Wiąże się to z silną potrzebą zaspokajania oczekiwań innych osób, w szczególności tych, których opinia dlań ma największe znaczenie (z reguł matek). Obniżone poczucie własnej wartości oraz perfekcjonizm przejawiający się w spełnianiu oczekiwań innych, połączony z potrzebą osiągnięć wiąże się z takim sposobem spostrzegania relacji interpersonalnych, w których to one „podporządkowują się” otoczeniu. Sprzyja to zmniejszeniu bądź całkowitej utracie poczucia kontroli na różnymi sferami własnego życia, życia w ciągłym stresie, pod presją oraz skłonnościami depresyjnymi prowadząc niekiedy do dramatycznych konsekwencji spowodowanych zachowaniami autodestrukcyjnymi. Wysokie zapotrzebowanie na stymulacje dotyczy przede wszystkim osób z bulimią. Ta sama grupa uzyskała większe wyniki na skali zależności od nagrody oraz w zakresie empatii, umiejętności zrozumienia i okazania uczuć innej osobie. Natomiast przeciwnie ‒ pacjentki z anoreksją wyróżniały się niskim zapotrzebowaniem na stymulacje oraz większym poziomem wytrwałości. Pacjentki tzw. „pośrednie” to z kolei takie, których obraz osobowości łączy w sobie bulimię oraz restrykcyjną postać anoreksji. W podgrupie z restrykcyjną postacią jadłowstrętu wykazano szczególną zależność od aprobaty i troski innych. Stwierdzono ponadto występowanie w każdej z tych grup, co według Cloningera jest charakterystyczne dla zaburzeń osobowości, małą zdolność do samoukierunkowania[5] Zmierzony wymiar samotranscendencji był wyższy u osób z bulimią oraz wykazujących zachowania bulimiczne. Wielość przeprowadzonych badań donosi także o potwierdzonym udziale cech obsesyjno‒kompulsywnych, urastających niekiedy do postaci zaburzenia samego w sobie. Nierzadko, to one poprzedzają wystąpienie charakterystycznego jadłowstrętu zarówno u kobiet jak i mężczyzn, jednak inaczej może się to w każdej z tych grup objawiać. U kobiet na przykład ma to związek ze stosowaniem środków, bądź szerzej „zachowań przeczyszczających”. Co zdaje się być istotne - cechy obsesyjno-kompulsywne mają negatywny wydźwięk biorąc pod uwagę rokowanie choroby. Ostatnim z poruszanych zaburzeń jest to należące do podgrupy „inne” – czyli zespół kompulsywnego objadania się (BED) obejmujący 2-5% całej populacji. Nazywany inaczej „zajadaniem swoich emocji czy smutków”[6], wskazuje na nieco inną naturę samego zaburzenia. W przeciwieństwie do bulimii czy anoreksji ‒ BED u kobiet i mężczyzn występuje porównywalnie często. To z reguły ten zespół staje się przyczyną nadwagi czy otyłości (30% chorych na to zaburzenie cierpi na nadwagę). Dowiedzione zostało, że osoby dotknięte kompulsywnym objadaniem się doświadczają depresji i trudności radzenia sobie w codziennym życiu, wyrażania emocji tj. gniewu, niepokoju, frustracji, spowodowanych głównie przez niezaspokojenie społecznych i emocjonalnych potrzeb. Pacjenci przejawiają z reguły różne poziomy destabilizacji własnej osoby oraz symptomy z pogranicza borderline czy osobowości neurotycznej. Analiza badań ujawnia, że kobiety mają wyższy poziom uwewnętrznienia norm społeczno ‒ kulturowych idealnego ciała i spostrzegania siebie jako atrakcyjnych. Stąd też prawdopodobnym wydaje się być stwierdzenie, że podporządkowanie się owym normom i społecznym naciskom wymaga niemałego „poświęcenia” – rzutując w społecznej alienacji i tendencjom autodestrukcyjnym. Obserwowalna jest u nich niska samoocena a wyznawaną zasadą stało się stwierdzenie „Mój wygląd jest tym, czym jest moja osobowość”. Rozbieżność pomiędzy oceną własnego wyglądu, aktualnego obrazu siebie (jak ja wyglądam), a tym idealnym (jak chciał/chciałabym wyglądać) bierze swój początek z wczesnego doświadczenia społecznego niepokoju jednostki i udziału negatywnych emocji gniewu skierowanego w stosunku do innych ludzi. Wielokierunkowa i wielowymiarowa ocena przeprowadzonych przez naukowców i psychologów badań wyodrębniła charakterystyczne cechy osobowości oraz potwierdziła hipotezę spektrum choroby. Ponadto stwierdzono różnice pomiędzy pacjentkami należącymi do różnych grup zaburzeń odżywiania. Podsumowując - do czynników predysponujących wystąpienie zaburzeń odżywiania należą głównie takie cechy jak : neurotyzm, perfekcjonizm, cechy obsesyjno-komulsywne, a ponadto niski poziom samoukierunkowania. Okazuje się jednak, że kluczowe znaczenie dla zaburzeń odżywiania odgrywa osobowość lękowa. Niewątpliwie zaburzenia odżywiania są poważnymi zaburzeniami psychicznymi, a więc nie można spostrzegać tej choroby wyłącznie jako zmian na płaszczyźnie fizycznej. Nie jest to, jak to się często słyszy od chorych osób, „dieta” bądź „styl życia”. Z tego zaburzenia się niestety „nie wyrasta”, wręcz przeciwnie – im dłużej dane osoby „tkwią” w tym stanie, tym większe i bardziej dramatyczne konsekwencje mogą się z niego wyłonić, dlatego też konieczne jest jak najszybsze reagowanie i poddanie się leczeniu przy udziale różnych specjalistów. Bibliografia: Gabriel C., Waller G.(2014), Clusters of Personality Disorder Cognitions in the Eating Disorders, 28-31 Izydorczyk B. (2011) A Psychological profile of the body self characteristics in women suffering from bulimia nervosa. In: Hay P, editor. New insights into the prevention and treatment of bulimia nervosa,147–167. Izydorczyk B. (2013) Selected psychological traits and body image characteristics in females suffering from binge eating disorder. Archives of Psychiatry and Psychotherapy, 19–33 Mikołajczyk E., Samochowiec J.(2004) Cechy osobowości u pacjentek z zaburzeniami Via Medica, 91–95. [1] Tu: zespół nocnego jedzenia [2] Badanie na podstawie kwestionariusza TCI [3] Neurotyzm - cecha osobowości, charakteryzująca się trwałą tendencją do doświadczania „negatywnych” stanów emocjonalnych, większą skłonnością do doświadczania takich uczuć jak lęk, gniew, zazdrość, smutek czy poczucie winy. Osoby neurotyczne słabo radzą sobie ze stresem, są często skrępowane i nieśmiałe. Skrajna postać neurotyzmu może prowadzić do występowania fobii, zaburzeń nastroju, lęku panicznego oraz innych zaburzeń lękowych, określanych dawniej nerwicami. [4] [5] cecha osobowości, odnosząca się do samodeterminacji, regulowania i dostosowywania swojego zachowania do wymagań sytuacyjnych, po to by osiągnąć i zrealizować postawione cele i wartości Proces zdrowienia z zaburzeń odżywiania wymaga profesjonalnej pomocy. Im szybciej osoba chorująca rozpocznie leczenie, tym większe są jej szanse na wyzdrowienie. Z reguły jednak to rodzice nalegają na rozpoczęcie terapii, a osoba chora w ogóle nie widzi takiej potrzeby. Zachęcanie do podjęcia leczenia to trudne zadanie, ale decydujące o zdrowiu i samopoczuciu w przyszłości. Prawdopodobnie z każdą chorą osobą rozmowy będą przebiegać nieco inaczej. Warto jednak pamiętać o następujących sprawach: Pierwszy krok do leczenia to duże wyzwanie Dla osoby zdrowej koncepcja poszukiwania pomocy, gdy jest się chorym, jest prosta i logiczna. Dla osoby chorej na zaburzenia odżywiania się to duży stres i niepokój. Pamiętaj o jej uczuciach, gdy będziesz zaczynać rozmowę. Nie „kupuj” wymówek Łatwo jest obiecać, że się podejmie leczenie, gorzej z realizacją tego postanowienia. Odwlekanie wizyty u specjalisty jest typowe – osoba chora nie chce się konfrontować ze swoim problemem lub go nie dostrzega. Oczywiście zaburzenia odżywania się nie mogą być jedynym tematem do rozmowy z osobą chorą, jednak trzeba stale zachęcać do realizacji tej obietnicy. Odpowiedni specjalista Znalezienie odpowiedniego terapeuty nie jest łatwe, czasami trzeba spotkać się z kilkoma terapeutami i lekarzami, zanim uda się znaleźć osobą, którą zaakceptuje pacjent. Dobrze pamiętać o tym i nie zniechęcać się po pierwszych konsultacjach. A co ze zdrowiem? Zaburzenia odżywiania powodują wiele różnych problemów ze zdrowiem fizycznym i psychicznym. Zachęcaj więc chorującą osobę do regularnych badań przez pediatrów czy internistów. Czasami łatwiej uwierzyć lekarzowi niż z własnemu rodzicowi! Sojusz ze „zdrową częścią” Czasami, pomimo trudności z akceptowaniem zdania rodziców, osoby z zaburzeniami odżywiania są ambiwalentne w stosunku do choroby – chcą i jednocześnie nie chcą tkwić w chorobie. Rozmowa na temat problemów, jakie powstają w efekcie chorowania, np. pojawianiu się depresji, lęku, zmęczenia, zaburzeń snu czy utracie znajomych, może być bardziej przekonująca niż sama dyskusja o jedzeniu. A co będzie, jak już będziesz zdrowa? Co przed chorobą było dla osoby chorej ważne, co lubiła, co ją pasjonowało? Przypominanie o dawnych marzeniach pomoże skupić się na długoterminowych planach, a nie tylko na krótkotrwałych, pozornych zresztą korzyściach z zaburzeń odżywiania się. Równowaga Przesada jest zawsze niewskazana. Jeśli będziesz zbyt naciskać, zamęczać kontrolą, to jest bardzo prawdopodobne, że osoba chora zacznie cię unikać albo reagować gniewem i złością przy najmniejszej próbie rozmowy. Z drugiej strony nie można jednak zignorować tej potencjalnie śmiertelnej choroby. Nie jest łatwo znaleźć złoty środek, ale stałe wsparcie i sprawdzanie gotowości do leczenia pomoże „popychać” chorego w kierunku zdrowienia. Opracowanie APB